БҚО ЖАҒДАЙЫНДА АҚҚАУДАНДЫ ҚЫРЫҚҚАБАТ ДАҚЫЛЫНЫҢ ӚСІП-ДАМУЫ МЕН ӚНІМДІЛІГІНЕ БИОРГАНИКАЛЫҚ «NAGRO» ТЫҢАЙТҚЫШЫНЫҢ ТИІМДІЛІГІ

Abstract

БҚО халқын жергілікті ӛндіріс есебінен кӛкӛніспен қамтамасыз ету ауыл шаруашылығы ӛндірісінің маңызды міндеті болып табылады. Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігінің деректері бойынша ашық жерге кӛкӛністер ӛндіру кӛлемінің 30%-ын республика ӛндіреді, 30%-ы оңтҥстік елдерден әкелінеді және 40%-ы ӛндірілмейді, ӛйткені ӛнеркәсіптік кӛкӛніс шаруашылығы ӛндірісі дамымаған, кӛкӛністер кӛлемінің тек 7,9%-ын ауыл шаруашылығы кәсіпорындары, 6,6%-ын шаруа (фермер) қожалықтары және 85,5%-ын жеке қосалқы шаруашылықтар ӛндіреді, ал бҧл тҧтынуға әсер етеді, әрбір тҧрғынға 58 кг келеді, ал бҧл жылына бір адамға ғылыми негізделген 132 кг нормадан тӛмен. Кӛкӛнісшаруашылығы дамуының жалпы әлемдік тенденциясы – кӛкӛніс ӛндірісі кӛлемінің тез дамый тҥсуі. Он жыл ішінде әлемде ол 43% кӛтерілсе, Ресейде – 20%, ал Қазақстанда тек қана 13% тең болды. Кӛкӛніс шаруашылығының ӛнімділігін арттырудың және ӛнімге шығындалатын шығынды кемітудің кепілді бағыты – қарқынды технологияны кеңінен еңгізу. Аққауданды қырыққабат ӛндірісі негізінен ӛнімділігі тӛмен қол еңбегіне негізделген, арнайы (кӛкӛніс дақылдары бар) ауыспалы егістер жоқ, тыңайтқыштар теңгерімсіз, есепсіз қолданылады, технологиялық процесте бҧзушылықтар байқалады. Шын мәнінде, аққауданды қырыққабат аймақтың азық-тҥлік қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Бҧған заманауи тәсіл және бҧрын әзірленген дақылдарды ӛсіру технологиялары, ӛндірістің нақты жағдайларында тыңайтқыштарды қолдану жҥйелері, ӛндірістің экологиялық қауіпсіз энергия ҥнемдейтін инновациялық технологияларын, қарқынды типтегі сорттар мен будандарды енгізу арқылы қол жеткізіледі. Бҧл бағыттағы дәстҥрлі технологияларды жетілдіру, БҚО агроклиматтық және топырақ ресурстарының әлеуетін бағалау негізінде аққауданды қырыққабатты ӛсірудің жаңа технологияларын әзірлеу және енгізу, ӛзекті ғылыми және халық шаруашылығы проблемасы. Мақалада аққауданды қырыққабаттың сапалы ӛнімді, жоғары ӛнімділікті алуды қамтамасыз ететін кӛшет ӛсіру тәсілдерін зерттеу және қырыққабат кӛшеттерін қоректендіру арқылы биоорганикалық «NAGRO» нанотыңайтқыштың тиімділігін анықтау, сонымен қатар оның ӛнімділік мӛлшері мен сапасына әсері кӛрсетілген.